Prof. Dr. M. Tayyib Gökbilgin bu eserinde, Osmanlı İmparatorluğu gibi oldukça geniş bir sahaya yerleşmiş olup da, ırk, din, dil vs. itibariyle pek çok milleti idaresi altında birleştiren bir devletin Rumeli’ye yerleştirdiği etnik grupları derinlemesine analiz ediyor. İki bölüme ayrılan eserde, birinci bölüm Rumeli’ye yerleştirilen Yürük ve Tatarları incelemeye alıyor. Gökbilgin Hoca, Yürük ve Tatarların menşelerine dair önemli görüşler serdettikten sonra Rumeli’ye nasıl yerleştirildikleri, hangi köylerde iskân olundukları ve bunlara dair defter ve vesikalara yer veriyor. İkinci bölümde ise Evlâd-ı Fâtihân teşkili ve Yürük teşkilatının Evlâd-ı Fâtihân haline gelişi vesikalar eşliğinde aktarılıyor.

İlk baskısı 1957 yılında yapılan eserin ikinci baskısı 2008 yılında Yasin Beyaz tarafından yeniden yayına hazırlanmış.  Osmanlı’nın Rumeli’deki nüfus ve iskân faaliyetleri hakkında bilgi edinmek isteyen ve bu alanda çalışma yapan herkes için kaynak eser niteliğinde Rumeli’de Yürükler, Tatarlar ve Evlâd-ı Fâtihan…